Με τον θάνατο της Marta Harnecker στις 14 Ιουνίου 2019, η διεθνής Αριστερά έχασε μία από τις πιο διαυγείς διανοούμενες και μια συνεπή αγωνίστρια για την υπόθεση του σοσιαλισμού.
Το συγγραφικό της έργο είναι τεράστιο. Περιλαμβάνει περί τα 90 βιβλία και μπροσούρες, που καλύπτουν μια ευρύτατη γκάμα θεμάτων, με κοινό σε όλες τις περιπτώσεις παρονομαστή την κριτική του καπιταλισμού, την αναζήτηση δρόμων για την ανάπτυξη των κινημάτων, την αναγκαιότητα του σοσιαλισμού.
Στην Ελλάδα η Marta Harnecker έγινε γνωστή με το βιβλίο της Βασικές έννοιες του ιστορικού υλισμού, που κυκλοφόρησε στη δεκαετία του 1970 από τις εκδόσεις Παπαζήση σε μετάφραση Α. Δημάκου και Χ. Χατζηιωσήφ, ένα βιβλίο που λειτούργησε παιδαγωγικά για πολλές γενιές νέων μαρξιστών, όπως άλλωστε συνέβη και σε παγκόσμιο επίπεδο (1η έκδοση στα ισπανικά, Πόλη του Μεξικού 1969). Άλλα βιβλία της στα ελληνικά είναι τα Πραγματοποιώντας το αδύνατο (Οδυσσέας 2007) και Ιδέες για τον αγώνα. Εργαλεία πολιτικής (Α/συνέχεια 2015).
Στις Θέσεις δημοσιεύθηκε το άρθρο της «Ο Αλτουσέρ και ο “θεωρητικός αντιανθρωπισμός” του Μαρξ» (τεύχος 87, Απρίλιος-Ιούνιος 2004). Επίσης η Marta ήταν προσκεκλημένη στο διεθνές συνέδριο που διοργάνωσε το περιοδικό μας τον Ιανουάριο 2017 στην Αθήνα, σε συνεργασία με το Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ, με τίτλο «150 χρόνια Καρλ Μαρξ Το Κεφάλαιο. Στοχασμοί για τον 21ο αιώνα». Η εισήγησή της, με τίτλο «Πώς να διαβάζουμε το Κεφάλαιο σήμερα: Σκέψεις από τη Λατινική Αμερική» δημοσιεύθηκε στον τόμο Πρακτικών του Συνεδρίου.1
Η Marta Harnecker γεννήθηκε στη Χιλή, όπου ως φοιτήτρια στις αρχές της δεκαετίας του 1960 εντάχθηκε στην παράταξη των καθολικών φοιτητών. Στη διάρκεια των μεταπτυχιακών σπουδών της στο Παρίσι προσχώρησε στον μαρξισμό. Σπούδασε κοντά στον Λουί Αλτουσέρ και επηρεάστηκε από τη θεωρητική του παρέμβαση στο εσωτερικό της μαρξιστικής θεωρίας και συζήτησης. Επιστρέφοντας στη Χιλή στρατεύθηκε στην προοπτική σοσιαλιστικού μετασχηματισμού της χώρας, όντας εκδότρια της πολιτικής επιθεώρησης Chile Hoy (Η Χιλή σήμερα). Μετά την ανατροπή του Προέδρου Allende κατέφυγε στην Κούβα. Παντρεύτηκε τον Manuel Piñeiro, έναν από τους πρωταγωνιστές της κουβανέζικης επανάστασης και ηγετικό στέλεχος της κυβέρνησης.
Στην Κούβα η Μάρτα ξεκίνησε τη συγγραφή μιας σειράς βιβλίων που βασίζονταν σε μαρτυρίες και συνεντεύξεις που η ίδια έπαιρνε από προσωπικότητες των λαϊκών αγώνων και των αντικαπιταλιστικών κινημάτων (από ηγέτες αντάρτικων οργανώσεων στη Λατινική Αμερική, μέχρι στελέχη αριστερών κομμάτων, κινηματικών πρωτοβουλιών, συνδικαλιστές κλπ.). Βασική ιδέα πίσω από τις εκδόσεις αυτές ήταν ότι πρέπει να ακούμε όλες τις απόψεις, να τις αναλύουμε κριτικά και να αναζητούμε τις αιτίες τόσο για τις νίκες όσο και για τις ήττες των επαναστατικών κινημάτων και της Αριστεράς. Στο πλαίσιο αυτής της αντίληψης ίδρυσε στην Αβάνα το Ινστιτούτο για τη Λαϊκή Μνήμη στη Λατινική Αμερική (Memoria Popular Latinoamericana – MEPLA). To 1998, o Manuel Piñeiro σκοτώθηκε σε τροχαίο δυστύχημα. Η κόρη τους Camila εργάζεται ως οικονομολόγος στην Αβάνα.
Όταν διάβασε το βιβλίο της Η Αριστερά στο κατώφλι του 21ου αιώνα (1999), ο Hugo Chávez της παραχώρησε μια εκτενή συνέντευξη, που στην ουσία επρόκειτο για μια συζήτηση μεταξύ τους, στην οποία η Marta δεν δίσταζε να ασκήσει κριτική σε ό, τι θεωρούσε αρνητικό στο βενεζουελάνικο εγχείρημα εκείνης της περιόδου. Από το 2004 και για μια δεκαετία περίπου η Marta εγκαταστάθηκε στη Βενεζουέλα, μαζί με τον δεύτεροσυζυγό της, τον γνωστό Καναδό μαρξιστή Michael Lebowitz, όπου το 2006 ίδρυσαν το Διεθνές Ινστιτούτο Μιράντα, το οποίο αποτέλεσε βήμα διεθνούς διαλόγου για ζητήματα μετάβασης στον σοσιαλισμό. Από το 2005, η Marta εργάστηκε επίσης ως σύμβουλος στο Υπουργείο Λαϊκής Συμμετοχής, που ιδρύθηκε τη χρονιά εκείνη.
Τα τελευταία χρόνια η Marta και ο Michael ζούσαν μεταξύ Κούβας και Καναδά.
Οι Θέσεις τιμούν το έργο και τους αγώνες της συντρόφισσας Marta Harnecker!